De nieuwe versie van ISO 9001 wordt naar verwachting in september 2026 gepubliceerd. Veel organisaties die werken met een kwaliteitsmanagementsysteem volgens ISO 9001 vragen zich af wat dit betekent. Moet het huidige systeem volledig worden aangepast? Of blijven de veranderingen beperkt?
Het goede nieuws is dat de basis van ISO 9001 herkenbaar blijft. Organisaties die al werken volgens ISO 9001:2015 hoeven hun kwaliteitsmanagementsysteem niet opnieuw op te bouwen. Wel legt de vernieuwde norm op een aantal onderwerpen meer nadruk. Onderwerpen die in veel organisaties al belangrijk zijn, maar nu nadrukkelijker onderdeel worden van de norm.
Kwaliteitscultuur wordt belangrijker
Een goed kwaliteitsmanagementsysteem draait niet alleen om procedures, werkinstructies en registraties. Uiteindelijk wordt kwaliteit bepaald door de mensen in de organisatie. De manier waarop medewerkers samenwerken, elkaar aanspreken en leren van ervaringen heeft grote invloed op de prestaties en de kwaliteit van producten en diensten.
Daarom besteedt ISO 9001:2026 meer aandacht aan kwaliteitscultuur. Niet omdat er een nieuw document moet worden opgesteld, maar omdat zichtbaar moet zijn dat kwaliteit onderdeel is van de dagelijkse manier van werken.
Denk bijvoorbeeld aan een organisatie waarin medewerkers zich veilig voelen om fouten, incidenten of verbeterpunten bespreekbaar te maken, leidinggevenden actief sturen op kwaliteit en teams continu zoeken naar mogelijkheden om verder te verbeteren.
Leiderschap, professioneel en ethisch handelen
Ook leiderschap krijgt een duidelijkere rol binnen de vernieuwde norm. Daarbij gaat het niet alleen om het nemen van besluiten, maar vooral om het creëren van de juiste omstandigheden waarin kwaliteit, veiligheid en professioneel handelen vanzelfsprekend zijn.
Voor veel organisaties is dit geen nieuw onderwerp. Zorgvuldig handelen, respectvolle samenwerking, transparantie en verantwoordelijkheid nemen zijn in veel sectoren al belangrijke uitgangspunten. ISO 9001:2026 sluit hier nadrukkelijker bij aan.
Ook ethisch handelen krijgt hierbij meer aandacht. Organisaties worden gestimuleerd om bewust om te gaan met keuzes die invloed hebben op klanten, medewerkers, maatschappij en andere belanghebbenden.
Niet alleen risico’s beheersen, maar ook kansen benutten
Risicogestuurd denken is al een bekend onderdeel van ISO 9001:2015. De nieuwe norm verduidelijkt dat organisaties niet alleen risico’s moeten herkennen en beheersen, maar ook bewust moeten kijken naar kansen.
Die kansen kunnen bijvoorbeeld liggen in betere samenwerking, digitalisering, innovatie, efficiëntere processen of nieuwe manieren om waarde te creëren voor klanten en andere belanghebbenden.
Dat betekent niet dat organisaties uitgebreide kansenregisters moeten bijhouden. Belangrijk is vooral dat er bewust wordt nagedacht over ontwikkelingen die invloed kunnen hebben op de organisatie en over mogelijkheden om verder te verbeteren.
Klimaatverandering blijft onderdeel van de context
Ook klimaatverandering blijft onderdeel van de norm. Dit betekent niet dat iedere organisatie een uitgebreid duurzaamheidsprogramma moet opzetten.
Wel is het belangrijk om stil te staan bij de vraag of klimaatverandering invloed heeft op de organisatie, de dienstverlening of de verwachtingen van klanten, medewerkers en andere belanghebbenden. De relevantie voor de eigen situatie blijft daarbij bepalend.
Veranderingen beheerst doorvoeren
Organisaties zijn voortdurend in beweging. Nieuwe wet- en regelgeving, technologische ontwikkelingen, veranderende klantverwachtingen, personeelstekorten of nieuwe samenwerkingsvormen vragen regelmatig om aanpassingen.
ISO 9001:2026 benadrukt daarom het belang van beheerst veranderen.
Dat betekent niet dat voor iedere wijziging uitgebreide formulieren nodig zijn. Wel is het belangrijk dat organisaties vooraf nadenken over mogelijke gevolgen voor de kwaliteit en passende maatregelen nemen om risico’s te beheersen en kansen te benutten.
Meer uitleg, geen extra verplichtingen
De vernieuwde norm bevat een uitgebreidere toelichting (Annex A). Deze helpt organisaties om de bedoeling achter de normeisen beter te begrijpen. Belangrijk om te weten is dat deze toelichting geen nieuwe eisen toevoegt. De uitleg ondersteunt een goede toepassing van de norm, maar betekent niet dat organisaties ineens aanvullende verplichtingen krijgen.
Wat betekent dit voor organisaties?
Voor de meeste organisaties waarschijnlijk minder dan soms wordt gedacht. De overgang naar ISO 9001:2026 is vooral een goed moment om opnieuw kritisch te kijken naar het eigen kwaliteitsmanagementsysteem.
Niet alleen:
“Hebben we alles beschreven?”
Maar vooral:
“Werkt dit in de dagelijkse praktijk?”
En misschien nog belangrijker:
“Helpt ons kwaliteitssysteem daadwerkelijk om betere resultaten te behalen?”
Hoe kijkt EIK Certificering hiernaar?
Bij EIK Certificering vinden we het belangrijk dat een kwaliteitsmanagementsysteem daadwerkelijk waarde toevoegt aan een organisatie. Een systeem moet ondersteunen bij het leveren van kwaliteit en continu verbeteren, en niet verworden tot een administratieve verplichting.
Tijdens audits kijken onze auditoren daarom niet alleen naar documenten en procedures, maar vooral naar hoe kwaliteit zichtbaar wordt in de praktijk. Hoe werken mensen samen? Hoe wordt geleerd van ervaringen? Hoe worden verbeteringen gerealiseerd? En hoe draagt het kwaliteitsmanagementsysteem bij aan de doelstellingen van de organisatie?
Onze auditoren beoordelen of aan de eisen van de norm wordt voldaan, zonder voor te schrijven hoe een organisatie haar kwaliteitsmanagementsysteem moet inrichten. Iedere organisatie is immers anders. Juist de ruimte binnen ISO 9001 maakt het mogelijk om een systeem te ontwikkelen dat past bij de eigen context, medewerkers en klanten.
Een nieuwe norm, dezelfde basis
ISO 9001:2026 brengt veranderingen met zich mee. Onderwerpen zoals kwaliteitscultuur, leiderschap, professioneel en ethisch handelen, risico’s en kansen en het beheerst omgaan met veranderingen krijgen meer aandacht.
Maar de kern blijft hetzelfde: een kwaliteitsmanagementsysteem dat organisaties helpt om structureel kwaliteit te leveren en continu te verbeteren.
Voor organisaties is de nieuwe norm daarom vooral een uitnodiging om met een frisse blik te kijken naar de eigen manier van werken. Wat gaat al goed? Waar liggen kansen? En hoe kan kwaliteit nog beter onderdeel worden van de dagelijkse praktijk?
Zodra de definitieve versie van ISO 9001:2026 is gepubliceerd en de overgangsregeling bekend is, informeert EIK Certificering haar relaties uiteraard over de gevolgen voor certificering en de overstap naar de nieuwe norm.
